Göz Tembelliği (Ambliyopi)

Ambliyopi ya da bilinen adıyla göz tembelliği, klasik anlamda gözün ve göz sinirinin sağlam olmasına rağmen gözlerin görmemesidir. Görme sistemi kısaca şu bölümlerden oluşmaktadır.

1. Göz ve gözün optik yapıları
2. Beyindeki görme merkezi
3. Göz ile görme merkezini birbirine bağlayan göz siniri ve görme yolları.

Görme sistemi gelişiminin ilk 8-10 yılı arasında farklı nedenlerle net, kaliteli ve iki gözün koordineli bir şekilde görmemesinden kaynaklı gelişimini tamamlayamaması nedeniyle göz tembelliği gelişmektedir. Bizler bir cisme bakarken her bir gözümüz o cismi farklı açılardan görür ve o görüntüyü beyindeki görme merkezine yollar. Görme merkezimizde her iki gözden gelen görüntü birleştirilir ve bir görüntü olarak karşımıza çıkar. Dolayısıyla net ve kaliteli bir görme için iki gözden gelen görüntünün benzer olması gerekir. Örneğin diyelim ki bir gözünüz net görüyor diğeri bulanık görüyorsa ve eğer gözler gelişim evresinde ise beynimiz net olan görüntüyü kabul edecektir. Dolayısıyla bulanık olan görüntüyü ihmal edecektir. Ya da diyelim ki çocuğunuzun şaşılığı vardır. Sağlam olan göz, görüntüyü sağlam bir şekilde beyine yollarken diğer kayan göz farklı bir açıdan görüntüyü beyine yollar. Bu durumda beyin iki görüntüyü birleştiremeyeceği için sağlam gözden gelen görüntüyü kabul edecektir, diğer görüntüyü ihmal edecektir. Zamanla sağlıksız gözden gelen görüntü ihmal edile edile o göz düzeltilse bile tembel kalacaktır. Toplumda göz tembelliği oranı %2,5 civarında olduğu tahmin edilmektedir ki bu da oldukça ciddi bir orandır.

 

Göz Tembelliği Yapan Nedenler Nelerdir?

Görme sistemi gelişimi döneminde görmeyi engelleyen her durum göz tembelliği yapabilir. Bunlar;

1. Doğumsal katarakt (Konjenital katarakt)
2. Doğuştan tek taraflı göz kapağı düşüklüğü (Konjenital pitozis)
3. Göz bebeği lekeleri (Doğumsal kornea distrofiler)
4. Şaşılık
5. Tek gözde göz derecesinin olması veya iki göz arasında 1.5 dereceden fazla numara farkının olması
6. Yüksek numaralı, özellikle 5 derece üzerinde göz derecelerinin olması gibi birçok neden sayılabilir.

 

Çocuğumda Göz Tembelliğinin Olup Olmadığını Anlayabilir miyim?

Tabi ki göz tembelliği fark edilen bir şey değil ancak bazı sorunları dikkatli ebeveynler önceden rahatlıkla fark edebilirler. Örneğin katarakt, şaşılık, göz kapağı düşüklüğü gibi fiziksel bir şekilde görünen hastalıkları aileler kolaylıkla fark ederler. Ancak göz derecelerinin yüksek olması veya iki göz arasında numara farkının olmasını aileler fark edemeyebilirler. Bu yüzden bizler belli aralıklarla çocuk muayenelerinin yapılmasını öneriyoruz.

 

Göz Tembelliği Tehlikeli Bir Hastalık mıdır?

Toplumda göz tembelliği oranının %2,5 olduğunu düşündüğümüzde aslında bu oran oldukça tehlikeli bir durumdur. Tembellik kelimesi belki insanları ürkütmeyebilir. Ama şunu söylemek gerekir ki bazen bu çocuklar görmelerini %90-95 oranında kaybedebilirler. Elbette her hastada bu kadar ciddi derecede tembellik olmayabilir. Kimisinde %10 kimisinde %30 kimisinde %50 ama her oranda görülen tembellik gelecek yaşamımızı etkileyebilir. Mesela diyelim ki çocuğunuz pilot olmak istiyor, ona göre hazırlık yapıyor ve sınavı kazanıyor. Ama göz doktoruna rapor için gidince %10 tembellik olduğu anlaşılıyor ve bu durumda çocuğunuz pilot olamıyor.

 

Göz Tembelliğinin Tedavisi Var mıdır?

Evet. Eğer görme gelişimi evresinde fark edilirse tedavi edilebilir bir hastalıktır. Bu evrede ilk 6 yaş civarıdır. Özellikle 8 yaşından sonra maalesef tedavi edilemiyor bu hastalık.

 

Göz Tembelliği Tedavisi Nasıldır?

Öncelikle tembellik yaratan sebepleri ortadan kaldırmak ve sonra tembellik tedavisini yapmak gerekiyor.

• Çocuğun kataraktı varsa hemen ameliyat edilmelidir.
• Görmeyi engelleyecek şekilde göz kapağı düşüklüğü varsa göz kapağı ameliyatı yapılmalıdır.
• Şaşılığı varsa ve gözlükle düzelmiyorsa ameliyat olmalıdır.
• Gözlük ihtiyacı varsa gözlük kullanmalıdır.

Bu işlemlerden sonra tembel olan gözün çalıştırılmasına yönelik kapama tedavileri, bazı egzersizler yapılmalı ve bu çocuklar 3 ay gibi kısa aralıklarla takip edilmelidir. Takipler sırasında, çocuktaki göz tembelliği düzeyi ve görme gelişimine göre yeni planlamalar yapılmalıdır.

 

Göz Tembelliği Önlenebilir Bir Hastalık mıdır?

Evet, gerçekten kolayca önlenebilir bir hastalıktır. Bazen basit bir gözlük muayenesi göz tembelliğini önleyebilir. Ama bu zamanında yapılmadığında ciddi görme kaybı ile sonuçlanabilir.